Voeding en Beweging

Veel ouders maken zich zorgen om de voeding en/of eetgewoonten van hun kind. Vaak hoeft dat helemaal niet. Een peuter van 2 smeert nou eenmaal graag met zijn eten: daardoor leert hij hoe voedsel voelt, wat voor substantie het is (vast, dik, dun of vloeibaar). Dit kan vervelend zijn, omdat het schoonmaakwerk oplevert, maar is normaal en belangrijk voor het kind. Een puber van 15 daarentegen wil vaak alleen nog maar chips en cola en gooit zijn boterhammen op school weg.

Belangrijk voor ouders zijn de volgende algemene punten:

-          U bepaalt wat er gegeten wordt. Een kind mag wel meebeslissen: u bepaalt dat er pasta gegeten wordt, het kind mag kiezen uit macaroni of spaghetti. Hierbij geldt ook: niet apart koken voor een kind! Daardoor bepaalt het kind wat er gegeten wordt.

-          U bepaalt wanneer er gegeten wordt (welke tijden)

-          Het kind bepaalt hoeveel het eet. Leer als ouder te vertrouwen op het verzadigingsgevoel van het kind. Deze eet vanzelf meer wanneer het een groeispurt heeft en minder wanneer het ziek is. Hier hoeft u zich geen zorgen om te maken: het lijf regelt het zelf.

-          Dwing een kind niet tot eten. Hiermee gaat u tegen het verzadigingsgevoel van het kind in, waardoor het kind zelf ‘afleert’ te voelen wanneer het honger heeft en wanneer niet.

-          Gebruik voeding en/of snoep niet als troost of beloning. Hierdoor leert het kind namelijk aan dat pijn bij eten hoort en dat is niet waar. Wanneer een kind gevallen is of het moeilijk heeft: geef een knuffel, een kus en praat met het kind over wat er aan de hand is. Laat voeding/snoep hier buiten.

-          Laat een kind/jongere niet ‘onbewust’ eten: een zak chips gaat veel sneller leeg wanneer je film aan het kijken bent & de hele zak aan het kind geeft. Dat komt omdat het kind niet bewust met het eten van de chips bezig is, maar zijn aandacht op de film gericht heeft. Het kind let daardoor niet of minder op zijn verzadigingsgevoel en eet maar door. Chips bij de film zijn prima, maar geef dan een (klein) schaaltje.

-          Geef een kind/jongere met honger géén snoep, chips, koekjes en dergelijke. Honger betekent iets anders voor een lijf dan ‘zin in iets lekkers’. Honger geeft aan dat de energie-nivo’s laag zijn en dat er energie nodig is. Bij honger dus ‘gewone, gezonde dingen’ eten: brood, soep, crackers, een restje warm eten van de dag ervoor etc.

Gezonde / normale voeding

Wat is nou gezond? Lees verder:

Gezond eten en bewegen (4-12jr)

Aanbevolen voeding per dag (wat moet een kind/jongere per dag zo ongeveer eten?)

Een gezond lichaam hebben en houden

Ontbijt (over het belang van een (goed) ontbijt)

Drankjes voor kinderen

Kijk ook eens op www.voedingscentrum.nl

Calorieën:

-          Meisjes van 4-8 jaar hebben per dag zo’n 1200-1500 calorieën nodig;

-          Jongens van 4-8 jaar ongeveer evenveel, namelijk zo’n 1200-1600;

-          Meisjes van 9-12 jaar 2100-2300 calorieën;

-          Jongens van 9-12 jaar 2200-2500 calorieën.

Uiteraard hangt de hoeveelheid af van hun activiteiten.

Als een kind teveel calorieën (calorie is de maat voor energie) krijgt, kan het te dik worden. Te weinig calorieën is ook niet gezond: het kind kan te dun worden, maar ook minder groeien (in de lengte).

Wat gaat er nou echt naar binnen?

Wilt u of uw kind/puber eens onderzoeken wat hij/zij echt eet per dag of per week? Gebruik dan het eetdagboek om dit te bij te houden:

Eetdagboek

Bewegen

Kinderen op de basisschoolleeftijd bewegen genoeg, denken we. Veel kinderen zijn lid van een of meerdere sport-, gym- of dansclubs. Andere kinderen spelen (erg) veel buiten en weer anderen houden van spelletjes op of met de computer. Het lijkt er op dat het wel goed zit met die beweging, maar schijn bedriegt. Veel kinderen halen de beweegnorm niet.

De Beweegnorm geeft voor alle kinderen / jongeren het volgende aan:

-          Elke dag: minimaal 1 uur matige beweging in de vorm van lopen, fietsen, buiten spelen én

-          Iedere week: 2x intensief bewegen = sporten, flinke fietstocht, flinke wandeltocht. Intensief bewegen betekent dat er flink gezweet kan/mag worden.

De beweegnorm staat los van gymnastiek op school! Het komt er dus (extra) bij! Alleen gymnastiek op school is dus niet genoeg, want dit valt vaak onder de minimale inspanning van die dag.

Computer

De computer is een leuk en nuttig ding dat tegenwoordig veel gebruikt wordt. Maar er zit een risico aan: achter een computer zit je wel heel erg stil. Wanneer iemand (ook volwassenen!) veel met de computer bezig is, ligt overgewicht sneller op de loer doordat je zoveel stil zit.

Richtlijn voor computeren & bewegen

Wanneer een kind / jongere graag achter de computer of tv zit, hou dan de volgende richtlijn aan:

-          Iedere minuut of uur achter de computer of tv is ook een minuut of uur bewegen (buitenspelen bijvoorbeeld). Dus: één uur film kijken op tv = één uur buitenspelen.

-          Maximaal 2 uur per dag voor kinderen tot 12 jaar

-          Maximaal 3 uur per dag voor jongeren tot ongeveer 16 jaar. Bij deze groep is het lastiger inschatten wat mag en wat niet, omdat zij de computer veel nodig hebben voor school. Spreek samen af hoe lang de jongere achter de computer mag en maak hierbij verschil in ‘voor de gezelligheid’ (om te chatten met vrienden bijvoorbeeld) en voor school. Voorbeeld kan dan zijn: 2 uur per dag voor school en 1 uur voor de gezelligheid. Onthoud dat voor jongeren de Beweegnorm ook geldt!

Overgewicht

Kinderen moeten goed eten om te groeien, leren, spelen en sporten. Goed eten betekent voeding met voldoende voedingsstoffen en energie. Ook voor kinderen die (iets) te zwaar zijn, gelden de ‘regels’ van normale, gezonde voeding, zoals hierboven beschreven. Hou deze ook aan wanneer een kind (iets) te zwaar is. Let wel (extra) op de verhouding van voeding en bewegen.

Tegenwoordig zijn steeds meer kinderen te zwaar. De oorzaak is meestal te veel (te ongezond) eten en te weinig bewegen. De energiebalans is dan verstoord: ze eten meer dan ze verbruiken. Overgewicht kan gezondheidsrisico’s met zich meebrengen en sociaal-emotionele problemen veroorzaken. Dikke kinderen worden vaak ook dikke volwassenen, dus het is belangrijk om bij kinderen al te letten op gezonde voeding en voldoende beweging

Dieet? Nee! Wel: Lengtegroei gebruiken

Wanneer een kind (iets) te zwaar is, is een dieet zoals volwassenen op dieet kunnen gaan, heel ongezond voor kinderen. Dit verstoort namelijk vaak ook de lengtegroei van het kind doordat er te weinig voedingsstoffen binnen komen. Hou dus de normale richtlijn aan voor de dagelijkse voeding (zie boven).

Wat beter is, is om te proberen om het gewicht hetzelfde te houden en dus niet aan te komen. Doordat het kind in de lengte groeit, wordt de verhouding van lengte-gewicht vanzelf beter en valt het dus ook af.

Obesitas of ‘vetzucht’.

Wanneer een kind veel te zwaar is, kan er sprake zijn van obesitas. Obesitas is de officiële naam voor “vetzucht”. Het gaat dan niet meer om een beetje te zwaar of om zwaar zijn doordat dat in de familie voorkomt, maar om écht te dik zijn. Bij deze kinderen is het van belang dat u hulp zoekt om gerichte oplossingen te vinden voor het probleem. Dit kan via een dietiste, maar ook via een arts (huisarts of schoolarts). De dietiste kan heel gericht met u en het kind kijken naar waar het goed en ‘fout’ gaat: welke gezonde dingen eet het kind (deze moeten vooral zo blijven) en welke dingen kunnen anders of beter.

Obesitas is een ziekte welke vaak ook andere problemen geeft. Door obesitas komt bijvoorbeeld suikerziekte bij kinderen veel meer voor. Maar ook pijnlijke gewrichten (knieën, enkels) en hart- en vaatziekten komen voor. En veel obese kinderen worden gepest en voelen zich helemaal niet fijn in hun lijf. Obesitas is dus op meerdere vlakken ongezond voor een kind. Wanneer obesitas aangepakt wordt en het kind gewicht verliest (al is het maar een beetje) zijn er al duidelijke gezondheids-winsten te merken: suikerziekte kan dan overgaan en knie-klachten verdwijnen. Alle reden dus om het aan te pakken!

Lees verder:

Weet wat je eet – overgewicht, kinderen (4-12jr)

Weet wat je eet – overgewicht, jongeren (12-18jr)

Gebruik ook de folders bovenaan deze bladzijde: over gezonde voeding en het eetdagboek om meer inzicht te krijgen.

Ondergewicht

Hoewel steeds meer kinderen te zwaar worden, zijn er ook kinderen die juist te licht zijn. Dit kan met de bouw van de familie te maken hebben, maar kan ook andere oorzaken hebben. Tips om aan te komen en/of meer te eten staan in de volgende folder:

Ondergewicht

Problemen met eten

Veel kinderen hebben een periode waarin zij moeilijk of slecht eten. Dit is niet meteen vreemd, slecht of ongezond. Blijf bij de ‘regels’ zoals bovenaan vermeld en blijf voeding aanbieden volgens de informatie over gezonde voeding.

Meer informatie over moeilijke of slechte eters:

Slechte eters (4-12 jaar)

Mocht u een belonings-systeem gebruiken met een kalender, dan is hier een voorbeeld voor een beloningskalender voor groenten-eten:

Beloningskalender Groente-eten

Een heel ander probleem steekt soms de kop op bij jongeren: eetstoornissen. Jongeren die beginnen te puberen, gaan vaak meer naar hun lijf kijken en worden zich bewuster van hun omgeving en dus ook van de lijven van anderen. Dat kan betekenen dat een jongere dusdanig gaat lijnen of afvallen, dat het ‘doorslaat’: er ontstaat een eetstoornis. Het gaat hierbij vaak om meiden, maar ook jongens kunnen eetstoornissen hebben!

Anorexia wordt gekenmerkt door ernstig gewichtsverlies en intense angst in gewicht toe te nemen, terwijl er juist sprake is van ondergewicht. Daarnaast kan er sprake van zijn afwijkende lichaamsbeleving en bij vrouwen het uitblijven van menstruatie.

Bij boulimia is er sprake van onbeheersbare vreetbuien en dat wordt gecompenseerd met braken en laxeren. Er zijn ten minste drie maanden lang minimaal twee vreetbuien per week. Ook bij boulimia is er sprake van een gestoorde lichaamsbeleving.
Lees verder in de volgende folder:

Eetstoornissen (in deze folder zit ook een test om te kijken hoe ‘erg’ het is)

Eetstoornissen zijn enorm complexe ziektebeelden waarbij (externe) hulp vaak nodig is. Trek aan de bel wanneer u vermoedens heeft van een (beginnende) eetstoornis bij uw kind. Voor tips waar u op moet letten, welke signalen en wat u kunt doen bij vermoedens: kijk op de site van de Stichting Anorexia Nervosa en Boulimia: www.sabn.nl .

Sport en voeding

Sport het kind erg veel (meer dan vijf keer per week) of is het topsporter? Kijk op www.sportdietetiek.nl voor speciale voedingsadviezen.

Staat het onderwerp dat u zoekt er niet bij? Ga dan naar ‘Informatiemateriaal en folders’ of klik hiernaast verder (linkerkolom).

Wilt u met iemand praten, overleggen of een afspraak maken:

·         Bedrijfsbureau Jeugdgezondheidszorg van de GGD: 088 - 355 6000, u kunt aangeven dat u teruggebeld wilt worden door een arts of verpleegkundige.

·         Als u een cursus wilt doen, kijk dan bij Cursusaanbod.